Alkohol etylowy, zawarty we wszystkich napojach alkoholowych jest substancją psychoaktywną. Po wypiciu dość szybko przenika do mózgu i wywołuje zmiany, których rodzaj i nasilenie są związane z poziomem jego stężenia we krwi. Już po kilku minutach od spożycia alkoholu wzrasta jego poziom we krwi, a do maksymalnego stężenia dochodzi po upływie około 1-1,5 godziny.

Alkohol ma działanie tłumiące (antydepresyjne) i przeciwbólowe. Hamowanie czynności nerwowej polega na spowolnieniu przepływu impulsów nerwowych wzdłuż włókien nerwowych. Ponieważ w pierwszej kolejności tłumione jest działanie mózgowych ośrodków kontroli, pojawia się uczucie rozluźnienia, lekkości, euforii. Towarzyszą temu zaburzenia krytycyzmu i samokontroli oraz gwałtowne wahania nastroju. To właśnie wyraźny, szybko osiągany efekt euforyzujący odpowiada za popularność alkoholu.
Objawy wypicia alkoholu są zależne od jego stężenia we krwi, które jest funkcją ilości wypitego alkoholu oraz czasu jego spożycia. 

Przy stężeniu 0,2-0,5 promila alkoholu we krwi, pojawić się mogą nieznaczne zaburzenia równowagi, euforia, obniżenie krytycyzmu, upośledzenie koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz zaburzenia widzenia. Po przekroczeniu stężenia 0,5 promila mogą dać o sobie znać zaburzenia sprawności ruchowej, lekkie osłabienie refleksu, nadmierna pobudliwość i gadatliwość, a także obniżenie samokontroli oraz błędna ocena własnych możliwości. Powyżej 0,7 promila dochodzi zwykle do zaburzeń równowagi, sprawności i koordynacji ruchowej, obniżenia progu bólu, spadku sprawności intelektualnej. Zaburzenia te pogłębiają się w miarę narastania poziomu alkoholu we krwi. Ponadto w takim stanie pojawić się może wyraźna drażliwość, zachowania agresywne, pobudzenie seksualne, wzrost ciśnienia krwi oraz przyspieszenie akcji serca. W stanie powyżej 2 promili alkoholu we krwi występują na ogół zaburzenia mowy (mowa bełkotliwa), wyraźne spowolnienie, zaburzenia równowagi, wzmożona senność, znacznie obniżona zdolność do kontroli własnych zachowań. Po przekroczeniu progu 3 promili następuje spadek ciśnienia krwi,  obniżenie ciepłoty ciała, osłabienie lub zanik odruchów fizjologicznych oraz głębokie zaburzenia świadomości prowadzące do śpiączki. Stężenie większe niż 4 promile uznaje się za stan zagrożenia życia, pojawić się mogą zaburzenia czynności ośrodka oddechowego i naczyniowo-ruchowego, porażenie tych ośrodków oraz głęboka śpiączka.

Wedle polskiego prawa stężenie alkoholu we krwi mieszczące się w przedziale od 0,2 do 0,5 promila definiowane jest jako stan po użyciu alkoholu, zaś przekraczające 0,5 promila – jako stan nietrzeźwości. W stanie po użyciu alkoholu oraz stanie nietrzeźwości zabronione jest kierowanie pojazdami mechanicznymi (samochodem, rowerem). Nie stosowanie się to tego przepisu zagrożone jest odebraniem prawa jazdy, grzywną lub karą pozbawienia wolności.