Alkohol to substancja psychoaktywna obecna w naszej kulturze od jej zarania, towarzysząca nam przez wieki. Alkohol dzięki swoim psychoaktywnym (zmieniającym świadomość) właściwościom jest wykorzystywany do rozładowywania napięć emocjonalnych, poprawy nastroju, ułatwienia zaśnięcia, ośmielenia w kontaktach z innymi ludźmi, itp. Stanowi też jeden ze środków ludowej medycyny służąc np. do uśmierzenia bólu czy rozgrzania się. Picie napojów alkoholowych pełni też wiele funkcji społecznych. Towarzyskie picie daje poczucie wspólnoty, oparcia, wzmocnienia więzi. Wypicie alkoholu pełni w także niekiedy rolę symboliczną, podkreślając uroczysty charakter okazji. Rodzaje pitych trunków stanowić mogą jeden z elementów identyfikacji grupowej i symbol statusu społecznego.

Napoje alkoholowe należą do najpowszechniej spożywanych dóbr konsumpcyjnych. Częściej lub rzadziej sięga po nie 80 - 90% dorosłych mieszkańców naszego kraju. Większość z nich nie ponosi żadnych przykrych konsekwencji picia, bowiem przestrzega wypracowanych przez pokolenia norm obyczajowych, określających ile i w jakich sytuacjach można wypić oraz jak często można sięgać po alkohol. Łamanie tych norm zwiększa ryzyko pojawienia się problemów wynikających z nadużywania alkoholu czy szkód zdrowotnych i  społecznych.